|
Het lichaam beschermt zich continu tegen aanvallen uit de buitenwereld. De middelen die het lichaam heeft om dit te doen worden samen het afweersysteem (immuunsysteem) genoemd. Nog niet zo lang geleden werd het afweersysteem voorgesteld als een star geheel. Het lichaam was als het ware een kasteel en het afweersysteem de verdediging met kanonnen en boogschutters. Tegenwoordig ziet met het afweersysteem als iets, dat zich steeds weer aanpast aan de buitenwereld. Op deze wijze bestaat er een zich steeds aanpassend evenwicht tussen de aanvallen van buiten het lichaam en het lichaam zelf. Er worden dus als het ware steeds nieuwe pijlen voor de boogschutters uitgevonden en de kanonskogels worden steeds aan het type vijand aangepast.
De aanvallen op het lichaam worden gedaan door schadelijke chemische stoffen en ziektekiemen (bacteriën, virussen, schimmels).
Het afweersysteem heeft veel ‘onderdelen’ tot haar beschikking. Er zijn onderdelen die met het blote oog zichtbaar zijn en er zijn vele onderdeeltjes die pas zichtbaar zijn onder een microscoop. De zichtbare deeltjes worden gevormd door de barrières. De deeltjes die met het blote oog niet zichtbaar zijn, zijn de afweercellen en de afweerstoffen.
De barrières
De barrières (=hindernissen) moeten voorkomen, dat schadelijke stoffen of ziektekiemen het lichaam binnendringen. Aan de buitenkant van het lichaam wordt de barrière gevormd door de huid en de slijmvliezen. Aan de binnenkant moet een barrière gemaakt worden tegen schadelijke stoffen en ziektekiemen die in het voedsel kunnen zitten. De barrière tegen schadelijke deeltjes in het voedsel wordt gevormd door de wand van de slokdarm, maag en darmen.
Afweercellen en afweerstoffen
Ziektekiemen of schadelijke stoffen die de barrière van huid of darmen toch passeren worden ‘aangepakt’ door de afweercellen en de afweerstoffen van het afweersysteem. Deze komen door het hele lichaam verspreid voor.
De gewone afweerreactie
Als het lichaam een indringer (ziektekiem of schadelijke stof) wil bestrijden, dan maakt het gebruik van afweerstoffen en een ontstekingsreactie.
Een afweerstof is te vergelijken met een hengel, die de schadelijke stoffen (antigenen) opvist en ‘bewerkbaar’ maakt voor de afweercellen. Sommige afweercellen eten de door de afweerstoffen bewerkte indringers op en maken het zo onschadelijk. Ook ontstaat er een ontstekingsreactie, door de ontstekingsreactie worden de indringers ook onschadelijk gemaakt. Als deze ontstekingsreactie omvangrijk is (veel indringers) is deze te zien. Bijna iedereen weet hoe een ontstoken vinger voelt (rood, kloppend, pijnlijk, warm, de vinger beweegt niet meer goed). de ontstekingsreactie is dus een reactie van het lichaam op een beschadiging. In het ontstoken gebied gaan de bloedvaten wijder open staan. Door de wijdere bloedvaten wordt het gebied warmer en de kleur van het gebied wordt rood. De wijdere bloedvaten zorgen voor een snelle aanvoer van afweerstoffen en afweercellen. Op deze wijze kan de beschadiging van het lichaam met behulp van een ontstekingsreactie zo snel mogelijk hersteld worden.
Het afweersysteem doet haar werk automatisch en meestal onmerkbaar.
|
Afweersysteem 
