|
De aanmaak en functie van het bloed Alle cellen waaruit het bloed is opgebouwd, worden aangemaakt door stamcellen. Deze bloedcellen zijn op hun beurt weer onder te verdelen in o.a.: rode bloedcellen (erytrocyten) die zuurstof en koolstofdioxide transporteren van de longen naar de weefsels witte bloedcellen (leukocyten) die het lichaam verdedigen tegen vreemde stoffen en de ziekteverwekkers (het immuunsysteem) bloedplaatjes (trombocyten) die een rol in de bloedstolling spelen. De stamcellen bevinden zich hoofdzakelijk in het beenmerg, maar bij bijvoorbeeld een foetus worden deze cellen ook in de lever of de mild gevormd.In de holten van al onze botten bevindt zich beenmerg. Bij kinderen gebeurt dit in de mergholte van alle botten.
Vanaf 20 jaar worden de bloedcellen in het merg van de platte beenderen, zoals het bekken, het borstbeen, de schouderbladen en de schedel, gevormd.
Inactief geworden beenmerg is "geel beenmerg" en actief beenmerg is "rood". Alleen als het rode beenmerg is vernietigd vindt vorming van de cellen weer in de lever en de milt plaats.
Meer dan de helft van het bloed bestaat uit een vloeistof, plasma genoemd. Deze vloeistof bestaat uit water met daarin opgelost zouten en eiwitten (albumine, antistoffen en stollingseiwitten). Verder bevat plasma hormonen, vetten, suikers, mineralen en vitaminen. Plasma transporteert onder andere de rode bloedcellen, maar vormt ook de watervoorraad, zorgt ervoor dat de bloedvaten niet verstopt raken en speelt een rol bij de bloeddruk.
Rode bloedcellen hebben normaal gesproken een levensduur van ongeveer 120 dagen. Wanneer deze cellen oud worden, worden ze door fagocyten (witte bloedcellen) in het beenmerg, de milt en de lever opgespoord en afgebroken (hemolyse). Het beenmerg probeert het tekort op te vangen door de aanmaak van de rode cellen te verhogen, tot tien keer zoveel als normaal. Wanneer de afbraak van de rode bloedcellen groter is dan de aanmaak, ontstaat er hemolytische anemie
Getallen over bloedcellen
Elke druppel bloed bevat meer dan vijf miljoen rode cellen, 10.000 witte cellen en 250.000 bloedplaatjes. Per dag worden 200 miljard erytrocyten aangemaakt. Elke millimeter bloed bevat ongeveer 5 miljard van deze zuurstofdragende cellen, die 270 miljoen hemoglobine-moleculen per cel bevatten.
Per dag worden 45 miljard trombocyten aangemaakt. Elke mllimeter bloed bevat ongeveer 300 miljoen van deze cellen, die slechts zo'n 10 dagen leven. Per dag worden circa 100 miljard leukocyten aangemaakt. Elke millimeter bloed bevat ongeveer 8 miljoen van deze, tegen infecties-beschermende, cellen. Hun levensduur is zeer variabel, van één tot vele duizenden dagen.
De verschillende bloedziekten
Afwijkingen van de rode bloedcellen, waarbij bloedarmoede (anemie) een gevolg is.
Pernicieuze Anemie
G6PD-deficiëntie
Paroxismale Nachtelijke Hemoglobinurie
Sikkelcelanemie en Thalassemie
Omgekeerd kan zich ook een vermeerdering van rode bloedcellen voordoen. Één van de ziektes die hiermee te maken heeft
wordt Polycythemia Vera genoemd.
Afwijkingen aan de witte bloedcellen, waarvan leukemie de belangrijkste is.
Andere vormen zijn :
de ziekte van Hodgkin
non-Hodgkinlymfoom
Neutropenie en de ziekte van Kahler.
Afwijkingen aan de bloedplaatjes of het bloedplasma.
Deze kunnen leiden tot stoornissen in de bloedstolling.
Hiervan is hemofilie de belangrijkste aangeboren ziekte.
Andere vormen zijn:
Trombocytopenie
Hemolytisch-uremisch syndroom
de ziekte van von Willebrand-Jurgens en consumptiecoagulopathie
Bij Aplastische Anemie is er sprake van een verlaagd aantal rode bloedcellen,
witte bloedcellen en bloedplaatjes
De verschillende soorten anemie (bloedarmoede)
Bloedarmoede is de toestand waarbij het bloed een te lage concentratie hemoglobine heeft
Anemie kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Bloedverlies .
Verreweg de meest voorkomende reden van anemie is bloedverlies door hevige menstruatie, bloedverlies via maag of darm, anemie bij zwangerschap, bloedverlies tijdens een operatie etc.
Deze vorm van bloedarmoede is meestal redelijk onschuldig, maar moet toch met medicijnen behandeld worden.
Verstoorde aanmaak
Dit kan komen door een tekort aan bouwstoffen voor de rode bloedcel ( bijv. ijzer) of een tekort aan bouwstoffen voor de rode bloedcel waarin de hemoglobine vervoerd wordt (bijv vitamine B12 en foliumzuur). Ook onvoldoende functionerend beenmerg (door giftige stoffen, bestraling of verdringing in het beenmerg door kwaadaardige cellen) leidt tot onvoldoende aanmaak van de rode bloedcellen. Men denkt hierbij aan aplastische anemie en MDS.
Verhoogde bloedafbraak
Bij een aantal ziektes worden de rode bloedcellen versneld afgebroken zonder dat de aanmaak van de nieuwe bloedcellen dit kan bijhouden. Men denkt hierbij aan PNH, thalassemie en sikkelcelanemie. Dit wordt ook wel hemolytische anemie genoemd.
Tevens kunnen de rode bloedcellen door het afweersysteem van het lichaam zelf worden afgebroken (auto-immuunziekte). (bron:Stichting Zeldzame Bloedziekten)
|
Bloed 
