Artrose komt voornamelijk voor in de gewrichten van de handen, knieën en heupen.
De belangrijkste klacht bij artrose is pijn die ontstaat als men het gewricht beweegt (dit noemt men startpijn). Meestal verdwijnt de pijn na een tijd bewegen.

Een andere klacht is stijfheid maar dit verdwijnt ook na een tijd bewegen. Daarnaast kunnen de gewrichten een krakend of schurend geluid maken. Dit houdt overigens geen verband met hoe erg een gewricht beschadigd is.

Door de slijtage van het kraakbeen gaat het bewegen van de gewrichten moeilijker. Op den duur kan het kraakbeen zelfs helemaal verdwijnen. Ook kunnen de spieren rond het gewricht kracht verliezen.

In sommige gevallen raakt het gewricht ontstoken, dit heet ‘actieve artrose’. Door deze veranderingen wordt het bewegen van het gewricht moeilijker.

Het is mogelijk dat een gewricht niet meer (helemaal) gebogen of gestrekt kan worden. Dit gaat echter heel geleidelijk. In sommige gevallen gaat het gewricht opeens ‘op slot’. Dit komt doordat er een stukje kraakbeen in het gewricht los raakt en klem komt te zitten.

Het bot kan bij artrose dikker en breder worden en er kunnen botuitsteeksels (osteofyten genaamd) ontstaan. Dit is soms aan de buitenkant van het gewricht te zien door bijvoorbeeld knobbeltjes aan de vingergewrichten. Deze worden ook wel knobbeltjes van Heberden of Bouchard genoemd.

Artrose wordt ook wel ‘gewrichtsslijtage’ of kortweg ‘slijtage’ genoemd. Andere benamingen zijn ‘osteoartrose’ en arthrosis deformans.

Waardoor kan het komen?
Er is niet één duidelijke oorzaak voor artrose. Wel bestaat er een erfelijke aanleg voor artrose.
Factoren die de kans op artrose verhogen zijn:
- Uitvoeren van zwaar lichamelijk werk, een lange tijd achter elkaar. (Vooral eenzijdig werk zoals met een drilboor waardoor bepaalde gewrichten zwaar belast worden.)
- Ouder worden
- Overgewicht (ook dit zorgt voor belasting van de gewrichten).
- Een eerdere gewrichtsbeschadiging door bijvoorbeeld een ongeval of ziekte.

Hoe wordt het vastgesteld?
Er is geen test (zoals een bloedonderzoek) waarmee zeker kan worden vastgesteld dat de afwijkingen aan de gewrichten door artrose worden veroorzaakt.

Maar vaak zijn de klachten zo duidelijk dat een arts al snel weet dat het om artrose gaat. In sommige gevallen kan een röntgenfoto duidelijkheid bieden.

Wat kan helpen?
 Fysiotherapie: medische trainingsapparatuur (Sandra O'Claire)Artrose kan niet worden genezen. Vaak worden de klachten langzaam erger. Maar over het algemeen blijkt dat mensen met artrose een zelfstandig en prettig leven kunnen leiden.

Pijnstillers en reumatica helpen de pijn te verminderen. Daarnaast kunnen fysiotherapie en ergotherapie helpen.

Wanneer een gewricht ernstig is aangetast, kan een operatie nodig zijn. Er zijn verschillende operaties mogelijk bij artrose. Zo kan het kraakbeen geëgaliseerd worden of kan er een stukje bot weggehaald worden. Daarnaast kan het gewricht worden vastgezet of vervangen worden door een prothese.

Zelfhulp
Om zo weinig mogelijk last van de klachten te hebben kan men ook zelf het een en ander doen. Vermijd zware belasting om zo uw gewrichten te beschermen. Als de gewrichten te veel belast worden, slijt het kraakbeen sneller waardoor de artrose meer last geeft.

Pijn is niet te voorkomen. Als de pijn tijdens een activiteit erger wordt, stop er dan mee. Als de pijn na een activiteit erger wordt, is het verstandig om het de volgende keer rustiger aan te doen.

Blijf verder bewegen: door actief te blijven, worden de gevolgen van artrose zoveel mogelijk beperkt. Bewegen houdt de gewrichten soepel en daardoor zijn ze minder stijf. Ook de spieren worden door sterk en soepel waardoor ze de gewrichten weer betere bescherming bieden.

Wie kan helpen?
In eerste instantie komt men met artrose bij de huisarts, die weer kan doorverwijzen naar een reumatoloog. Verdere behandelaars kunnen zijn: orthopeed, reumaconsulent, reumaverpleegkundige, fysiotherapeut, ergotherapeut en een podotherapeut.

Ermee leven
Artrose is ingrijpend en verandert veel in iemands leven. De dingen die voorheen moeiteloos leken te gaan, zijn niet meer vanzelfsprekend. Het kan zijn dat iemand zijn of haar manier van leven aan moet passen bijvoorbeeld door andere dingen in de vrije tijd te doen.

Artrose en werk
Als iemand door artrose verzuimt van het werk of de werkzaamheden niet goed uit kan voeren, kan de bedrijfsarts worden ingeschakeld. Deze kan helpen bij de begeleiding of de mogelijkheden voor aangepast werk onderzoeken. Ook kan men te maken krijgen met een verzekeringsarts of ergotherapeut.

Hulpmiddelen
Bij artrose kunnen hulpmiddelen nuttig zijn. Met hulpmiddelen worden de gewrichten ontlast en ze helpen mensen met artrose om zo zelfstandig mogelijk te blijven. Er zijn veel hulpmiddelen te krijgen, vraag hiervoor advies bij de reumaconsulent of reumaverpleegkundige bij de thuiszorg.

Er is ook een boek over hulpmiddelen te krijgen: het ‘Hulpmiddelenboek Gewrichtsslijtage (artrose)’. Dit boek geeft uitgebreide informatie over de verschillende hulpmiddelen, het kiezen daarvan, advies, hulpverlening en vergoedingsregelingen. Het boek is voor euro 6,- te koop bij de apotheek. Het is ook te bestellen op www.boekenoverziekten.nl.

Artrose en seks
Klachten zoals pijn, stijfheid en vermoeidheid kunnen een negatieve invloed hebben op het seksleven. Het verlangen naar seks met de partner kan afnemen en ook kan de daad zelf problemen opleveren. Het is belangrijk om hierover met elkaar te praten. Tevens kan men een pijnstiller voor het vrijen innemen of een andere houding proberen.

Reumapatiëntenverening en bond
Een reumapatiëntenvereniging zet zich in voor de belangen van reumapatiënten en organiseert daarnaast ook lotgenotencontacten, gespreksgroepen en bewegingsactiviteiten. Ook geeft de vereniging voorlichting over reuma, medicijnen en leven met reuma.

De reumapatiëntenbond verenigt en ondersteunt 109 patiëntenverenigingen die lokaal werkzaam zijn. De reumapatiëntenbond behartigt ook de belangen van alle mensen met reuma in Nederland. Kijk hiervoor op www.reumabond.nl

Het Reumafonds houdt zich bezig met het bestrijden van de ziekte door artsen en wetenschappers te financieren in hun onderzoek. Ook helpt het Reumafonds de ziekte beter draagbaar te maken door voorlichting en financiële steun te geven, door de patiëntenorganisaties financieel te steunen en door het vragen van maatschappelijke aandacht voor de ziekte. Zie ook www.reumafonds.nl